Phân tích khái niệm quyết định hành chính (chi tiết nhất)

Phân tích Khái niệm quyết định hành chính (phân tích chi tiết)

1. Phân tích Khái niệm quyết định hành chính

Thuật ngữ “ quyết định”  bắt nguồn từ tiếng latinh “ actus” có nghĩa là hành động, hành vi, theo tiếng anh thì quyết định là “ decisions” tức là kết quả của quá trình thể hiện ý chí, bản thân quyết định mang tính đơn phương dù quyết định đó do ai ban hành, trong nhiều trường hợp có thể có sự tham gia của những chủ thể khác trong quá trình tạo ra quyết định nhưng điều đó vẫn không làm cho quyết định vì thế trở thành sản phẩm của quá trình đàm phán, thương lượng.

Trong giáo trình Luật hành chính và các sách báo pháp lí khác có sử dụng các thuật ngữ khác nhau về quyết định của cơ quan hành pháp, theo giáo trình Luật hành chính và tài phán của Học viện Hành chính Quốc gia cho rằng đó là “ quyết định quản lí hành chính nhà nước”  bởi vì những quyết định này là của chủ thể quản lí hành chính nhà nước trong hệ thống cơ quan hành pháp, hoặc theo quan điểm trong giáo trình Luật hành chính Việt Nam của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội thì cho rằng đó là “ quyết định quản lí nhà nước ” tuy nhiên thì phải hiểu đó là quản lí nhà nước theo nghĩa hẹp có nghĩa là quản lí hành chính.

Bên cạnh đó thì khái niệm “ quyết định hành chính” xuất hiện không những trong khoa học mà còn xuất hiện ở cả trong những quy định của luật thực định như trong Luật khiếu nại, Luật tố tụng hành chính…

Mặt khác, quyết định hành chính không những do cơ quan hành pháp ban hành mà còn có cả các cơ quan lập pháp, tư pháp ban hành nhằm quản lí mọi mặt của đời sống xã hội, nhưng trong số các chủ thể có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính thì các chủ thể trong cơ quan hành chính nhà nước có vị trí đặc biệt quan trọng, bởi lẽ đây là những chủ thể cơ bản, chủ yếu thực hiện hoạt động quản lí hành chính nhà nước thông qua việc đề ra những chủ trương, chính sách lớn, xây dựng quy tắc xử sự hoặc áp dụng pháp luật cho một công việc cụ thể nhằm mục đích thực hiện chức năng của nhà nước thông qua quyền hành pháp trên các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội.

Theo từ điển giải thích thuật ngữ luật học ( Nhà xuất bản Công an nhân dân Hà Nội, 1999) thì quyết định hành chính được hiểu là: “ Kết quả sự thể hiện ý chí quyền lực đơn phương của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, những người có chức vụ, các tổ chức và cá nhân được nhà nước trao quyền, được thực hiện trên cơ sở và để thi hành pháp luật, theo trình tự và hình thức do pháp luật quy định hướng tới việc thực hiện nhiệm vụ quản lí hành chính trong lĩnh vực hoặc vấn đề được phân công phụ trách”.

Như vậy, có thể bước đầu kết luận rằng quyết định hành chính là kết quả của của sự thể hiện ý chí mang tính đơn phương của chủ thể thực hiện hoạt động hành chính, nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng được nhà nước giao.

Theo khoản 1 điều 3 Luật tố tụng hành chính 2010 thì quyết định hành chính là: “ Văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức khác hoặc người có thẩm quyền trong các cơ quan, tổ chức đó ban hành, quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”.

Theo khoản 8 điều 2 Luật Khiếu Nại 2011 thì: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”.

Từ đó cho thấy khi xem xét quyết định hành chính thì chủ yếu là quyết định hành chính do các cơ quan hành chính nhà nước ban hành bởi quản lí hành chính là chức năng cơ bản của các cơ quan hành chính nhà nước, do đó những quyết định do cá nhân, cơ quan hành chính có thẩm quyền ban hành ra là những quyết định quan trọng nhất, thể hiện đặc trưng cơ bản của quyết định hành chính. Trên cơ sở đó khi tìm hiểu quyết định hành chính nói chung chỉ cần tìm hiểu các quyết định do cơ quan hành chính nhà nước ban hành là có thể khái quát toàn bộ những vấn đề thuộc về quyết định hành chính.

Từ những cơ sở nêu trên, ta có thể đưa ra định nghĩa về quyết định hành chính đó là:

“ Quyết định hành chính là một dạng của quyết định pháp luật, nó là kết quả của sự thể hiện ý chí quyền lực nhà nước thông qua những hành vi của các chủ thể được thực hiện quyền hành pháp trong hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành theo một trình tự dưới những hình thức nhất định theo quy định của pháp luật, nhằm đưa ra những chủ trương, biện pháp, đặt ra những quy tắc xử sự hoặc áp dụng những quy tắc đó giải quyết một công việc cụ thể trong đời sống xã hội nhằm thực hiện chức năng lí hành chính nhà nước”.

Phân tích khái niệm quyết định hành chính (chi tiết)
Phân tích khái niệm quyết định hành chính (chi tiết)

2. Đặc điểm của quyết định hành chính

2.1. Đặc điểm chung

Quyết định hành chính mang tính quyền lực nhà nước:Nó thể hiện ở hình thức của những quyết định, bởi lẽ theo quy định của pháp luật chỉ có cơ quan nhà nước mới được đơn phương đưa ra các quyết định pháp luật xuất phát từ những lợi ích chung.

Tính quyền lực, đơn phương còn thể hiện rõ ở nội dung và mục đích của quyết định, để thực thi quyền hành pháp trên cơ sở luật và để thi hành luật, quyết định hành chính luôn thể hiện tính mệnh lệnh rất cao và nó được đảm bảo thi hành bằng những biện pháp cưỡng chế mang tính quyền lực nhà nước, ngay cả khi những quyết định có sự phản kháng từ phía đối tượng quản lí.

Quyết định hành chính mang tính ý chí nhà nước: đó là kết quả của sự thể hiện ý chí của các chủ thể quản lí có thẩm quyền thực hiện nhân danh nhà nước, vì lợi ích của nhà nước.

Tính ý chí của nhà nước thể hiện ở chỗ, khi ban hành quyết định cơ quan hành chính nhà nước có thể xem xét, lấy ý kiến của đối tượng tác động của quyết định về những vấn đề có liên quan đến nội dung nhưng các ý kiến đó chỉ có giá trị tham khảo, giảm bớt khả năng nhìn nhận vấn đề một cách phiến diện, một chiều của cơ quan hành chính. Nội dung của quyết định không bao giờ là sự thỏa thuận ý chí giữa chủ thể quản lí và đối tượng chịu sự quản lí. Vì vậy, quyết định hành chính luôn thể hiện sự tập trung nhất ý chí của nhà nước.

Quyết định hành chính mang tính pháp lí: Các quyết định hành chính khi ban hành đều mang những giá trị về mặt pháp lí, bởi nó là kết quả của sự thể hiện ý chí nhà nước, quyết định hành chính khi xuất hiện đã tác động ngay đến cơ chế điều chỉnh pháp luật, quyết định hành chính có thể đưa ra những biện pháp hoặc chủ trương lớn trong lĩnh vực quản lí hành chính.

Mặt khác, tính pháp lí còn thể hiện ở việc làm xuất hiện quy phạm pháp luật, thay thế hoặc hủy bỏ quy phạm pháp luật hoặc làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt một quan hệ pháp luật cụ thể.

Quyết định hành chính được ban hành theo hình thức, trình tự, thủ tục do pháp luật quy định: Cũng giống như tất cả các hoạt động sử dụng quyền lực nhà nước, hoạt động ban hành quyết định hành chính phải tuân theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định để từ đó hướng tới mục đích chung là tạo ra quyết định hành chính có chất lượng cao,việc không tuân thủ các quy định khi ban hành quyết định hành chính có thể làm cho quyết định ban hành không có giá trị pháp lí trên thực tế.

2.2. Đặc điểm riêng

Quyết định hành chính mang tính dưới luật: Xuất phát từ vị trí là cơ quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước, nên hoạt động quản lí hành chính nhà nước đều mang tính chấp hành – điều hành, điều đó được thể hiện trong việc ban hành ra các văn bản pháp luật do các chủ thể có thẩm quyền trong hệ thống hành chính nhà nước thực hiện nhằm để cụ thể hóa, chi tiết hóa, hướng dẫn và tổ chức thực hiện  những quy định của luật và pháp lệnh, do vậy nó có hiệu lực thấp hơn luật.

Quyết định hành chính được ban hành theo thủ tục hành chính: hoạt động quản lí hành chính nhà nước được thực hiện theo thủ tục hành chính, hoạt động ban hành quyết định hành chính cũng là một trong các hoạt động quản lí hành chính nhà nước, vì vậy nó cũng phải tuân theo một trình tự, thủ tục do pháp luật quy định

Quyết định hành chính do nhiều chủ thể có thẩm quyền trong quản lí hành chính ban hành: cụ thể đó là những cơ quan nhà nước, các nhân, tổ chức có thẩm quyền hoặc được nhà nước trao quyền quản lí hành chính nhà nước đều có quyền ban hành ra quyết định hành chính.

Quyết định hành chính có mục đích và nội dung phong phú: Xuất phát từ chính sự phong phú đa dạng của hoạt động quản lí hành chính nhà nước, ngoài ra quyết định hành chính là những quyết định mà về mặt hình thức có những tên gọi khác nhau theo quy định của luật như nghị định, nghị quyết, chỉ thị, thông tư…

2.3.Tính hợp pháp và tính hợp lí trong quyết định hành chính

a, Tính hợp pháp của quyết định hành chính

Quyết định hành chính khi ban hành cần phải đúng thẩm quyền, tức là phải do chủ thể có thẩm quyền một cách hợp pháp theo quy định của pháp luật ban hành.

Quyết định hành chính khi ban hành phải có nội dung, hình thức, tên gọi, thể thức, bố cục phù hợp với quy định của pháp luật, có sự hài hòa, thống nhất với những quyết định hành chính đã ban hành.

Quyết định hành chính phải được ban hành theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định, thì mới đảm bảo quá trình sử dụng quyền lực nhà nước đúng đắn, thống nhất.

b, Tính hợp lí của quyết định hành chính

Quyết định hành chính khi ban hành phải đảm bảo lợi ích của Nhà nước và nguyện vọng của nhân dân, không được tách rời giữa lợi ích của nhà nước với nguyện vọng của nhân dân.

Quyết định hành chính khi ban hành phải phù hợp với nhu cầu khách quan có tính cụ thể, phân hóa theo từng vấn đề, theo chủ thể ban hành và đối tượng thực hiện, giúp cho quá trình thực hiện diễn ra dễ dàng, thuận tiện hơn.

Quyết định hành chính phải đảm bảo tính hệ thống toàn diện, tức là phải có sự đồng bộ để quả trình thực hiện diễn ra một cách thông suốt, có hiệu quả cao.Bên cạnh đó cũng cần phải có ngôn ngữ trang trọng, nghiêm túc, chính xác và dễ hiểu tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện.

Bài viết cùng chủ đề:

Phân biệt viên chức với công chức

Trên đây là tư vấn của luatthanhmai về chủ đề Phân tích khái niệm quyết định hành chính (chi tiết). Nếu có thắc mắc hay vấn đề cần được tư vấn vui lòng liên hệ email: luathanhmai@gmail.com để được luật sư tư vấn hỗ trợ miễn phí

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *