Phương hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết xung đột pháp luật

Bài viết phân tích Phương hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết xung đột pháp luật:

Những phương hướng cơ bản hoàn thiện hệ thống quy phạm xung đột là những vấn đề mang tính định hướng, dựa trên cơ sở thực trạng các quy phạm xung đột ở Việt Nam, gồm các phương hướng sau:

Không cần thiết xây dựng một đạo luật riêng về tư pháp quốc tế ở Việt Nam

Một giả thiết được đặt ra rằng, nên chăng ở Việt Nam hiện nay cần xây dựng một đạo luật riêng về TPQT. Giả thiết này cũng đã được bàn đến khi xây dựng Phần thứ VII BLDS năm 2005 về quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài. Nhưng cuối cùng Quốc hội cũng đã quyết định không xây dựng một đạo luật riêng về TPQT. Theo quan điểm của em thì không cần thiết phải xây dựng một đạo luật riêng về TPQT ở Việt Nam hiện nay bởi những lý do sau đây:

Thứ nhất, việc có một đạo luật riêng về TPQT hay không có một đạo luật riêng về TPQT thì đó chủ yếu chỉ là yếu tố thuộc về hình thức. Không thể khẳng định được rằng có đạo luật riêng về TPQT thì việc điều chỉnh các mối quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài sẽ hiệu quả hơn hay ngược lại không có đạo luật riêng về TPQT mà các quy phạm của TPQT có trong các đạo luật khác nhau thì việc điều chỉnh các mối quan hệ đó sẽ hiệu quả hơn. Điều quan trọng hơn cả mà có thể khẳng định được, đó là: yếu tố thuộc về nội dung, tức là nội dung các quy phạm của TPQT.

Thứ hai, hiện tại ở Việt Nam các quy phạm của TPQT mà chủ yếu là các quy phạm xung đột là một bộ phận cấu thành của BLDS năm 2015. Đó là Phần thứ năm. Tính lịch sử của Phần này đã được xác định và tiền thân của nó là từ khi ban hành BLDS năm 2005 và BLDS 1995. Do vậy, các quy phạm pháp luật trong Phần thứ năm của BLDS đã mang tính ổn định nhất định. Hơn nữa, trên cơ sở quy định của Điều 1 BLDS năm 2015, quan hệ hôn nhân và gia đình, lao động, kinh doanh, thương mại được gọi chung là quan hệ dân sự nên BLDS được xác định là đạo luật gốc trong lĩnh vực tư và Phần thứ bảy Bộ luật này cũng được xác định là phần quy định gốc trong lĩnh vực TPQT của Việt Nam; do vậy, các quy phạm xung đột trong các đạo luật chuyên ngành khác có mối quan hệ khăng khít với Phần thứ năm BLDS. Đó là mối quan hệ giữa luật chung và luật chuyên ngành. Giả thiết nếu hiện tại chúng ta chủ trương xây dựng một đạo luật riêng về TPQT thì khi đó tất yếu sẽ làm “xáo trộn nghiêm trọng hệ thống các văn bản hiện hành” .

Tuy không cần thiết xây dựng một đạo luật riêng về TPQT như một số nước, nhưng Phần thứ năm BLDS 2015 cần được xác định có tính chất như một đạo luật về TPQT của Việt Nam. Điều đó có nghĩa là Phần này là phần quan trọng nhất, giữ vị trí trung tâm của TPQT Việt Nam, có kết cấu hoàn chỉnh, bao gồm những quy định có tính chất là nền tảng và cả những quy định điều chỉnh các mối quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài cụ thể.

Phương hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết xung đột PL
Phương hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết xung đột PL

Cần xử lý tốt mối quan hệ giữa các quy phạm pháp luật trong các đạo luật chuyên ngành với các quy phạm pháp luật trong Bộ luật Dân sự điều chỉnh các mối quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài

Không cần thiết xây dựng một đạo luật riêng về TPQT ở Việt Nam nên các quy phạm về TPQT tồn tại trong các đạo luật khác nhau là BLDS và các đạo luật chuyên ngành về hôn nhân và gia đình, lao động, kinh doanh, thương mại. Khi đó một vấn đề rất quan trọng là xử lý đúng mối quan hệ giữa các quy phạm xung đột trong các đạo luật chuyên ngành với các quy phạm của Phần thứ năm

BLDS 2015. Mối quan hệ này là mối quan hệ mang tính nguyên lý giữa luật chung và luật riêng. Luật chung là nền tảng, hàm chứa những quy định chung nhất, bao quát nhất; còn luật riêng (luật chuyên ngành) hàm chứa những quy định riêng, quy định đặc thù. Chúng ta có thể khẳng định rằng: “Một yếu tố rất quan trọng trong việc bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện pháp luật trong thực tiễn là xử lý đúng mối quan hệ giữa luật chung và luật chuyên ngành”.

Mở rộng giao lưu hợp tác quốc tế để ký kết, gia nhập các điều ước quốc tế trong đó có chứa các quy phạm pháp luật xung đột thống nhất điều chỉnh các quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài

Về lý thuyết, do đặc điểm đặc trưng của quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài là yếu tố nước ngoài (tức là tính quốc tế) của quan hệ làm cho quan hệ đó liên quan đến nước ngoài, hệ thống pháp luật của nước ngoài. Trong thực tiễn, ngày càng có nhiều cá nhân, tổ chức nước ngoài đến Việt Nam đầu tư, kinh doanh, đi du lịch, quan hệ kết hôn. Ngược lại, cũng ngày càng có nhiều công dân, tổ chức Việt Nam ra nước ngoài đầu tư, kinh doanh, đi du lịch, quan hệ kết hôn. Hiện nay có khoảng 215 triệu người Việt Nam định cư ở nước ngoài, trong đó rất nhiều người vẫn giữ quốc tịch Việt Nam. Những người này đã, đang và sẽ thực hiện rất nhiều giao dịch về dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động, kinh doanh, thương mại với các cá nhân, tổ chức nước ngoài. Từ cơ sở lý thuyết cũng như cơ sở thực tiễn đó đặt ra nhu cầu “Việt Nam cần mở rộng quan hệ hợp tác song phương, ký kết HĐTTTP với các nước, đặc biệt là đối với các quốc gia có nhiều người Việt Nam định cư, sinh sống”. Ngoài việc mở rộng hợp tác song phương, Việt Nam cũng cần mở rộng hợp tác đa phương để ký kết các ĐƯQT đa phương có chứa các quy phạm xung đột điều chỉnh các mối quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài. Khi mở rộng hợp tác với các quốc gia để ký kết các ĐƯQT song phương hoặc đa phương sẽ có ưu điểm rất lớn là: sự thống nhất cao của các quốc gia trong việc sử dụng quy phạm xung đột để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội liên quan, làm cho việc giải quyết xung đột pháp luật được triệt để hơn so với việc sử dụng quy phạm xung đột của từng quốc gia. Tất nhiên, việc mở rộng quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với quốc gia khác còn phụ thuộc vào quốc gia khác đó nữa, không chỉ phụ thuộc vào chủ trương mở rộng hợp tác quốc tế của Việt Nam. Hơn nữa, do trong các mối quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài, có những mối quan hệ như: hôn nhân và gia đình, thừa kế… gắn bó chặt chẽ với phong tục, tập quán, truyền thống văn hóa của mỗi quốc gia và do truyền thống pháp lý của các quốc gia khác nhau nên đây cũng là nguyên nhân dẫn đến có những khó khăn trong việc thỏa thuận

ký kết các ĐƯQT có chứa các quy phạm xung đột. Nhưng trong xu thế chung của thời đại, quá trình nhất thể hóa và hài hòa hóa pháp luật ngày càng diễn ra phổ biến hơn sẽ làm cho việc ký kết các ĐƯQT nói chung và các ĐƯQT có chứa các quy phạm xung đột nói riêng ngày càng thuận lợi hơn để có nhiều quy phạm xung đột thống nhất hơn điều chỉnh các mối quan hệ mang tính chất dân sự có yếu tố nước ngoài.

Trên đây là tư vấn của luatthanhmai về chủ đề Phương hướng hoàn thiện pháp luật về giải quyết xung đột pháp luật. Nếu có thắc mắc hay vấn đề cần được tư vấn vui lòng liên hệ email: luathanhmai@gmail.com để được luật sư tư vấn hỗ trợ miễn phí.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *