Thủ tục giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật tại Tòa án hiện nay

Bài viết phân tích yêu cầu Thủ tục giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật tại Tòa án hiện nay

1. Xử lý các yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật

Theo quy định của Luật HN và GĐ 2014, về nguyên tắc Tòa án nhân dân có quyền hủy việc kết hôn trái pháp luật khi có yêu cầu. Khi xem xét, giải quyết yêu cầu có liên quan đến hủy việc kết hôn trái pháp luật thì Tòa án phải căn cứ vào yêu cầu của đương sự, điều kiện kết hôn và điều kiện công nhận quan hệ hôn nhân theo quy định tại Điều 8 và Điều 11 Luật này để quyết định. Tuy nhiên, hủy việc kết hôn trái pháp luật mang lại những hậu quả bất lợi đối với bản thân người kết hôn. Do đó, xử lý việc kết hôn trái pháp luật cần phải được cân nhắc một cách thận trọng.

Căn cứ theo Khoản 1, Khoản  2 Điều 11 Xử lý việc kết hôn trái pháp luật Luật HN và GĐ 2014 có quy định:

“1. Xử lý việc kết hôn trái pháp luật được Tòa án thực hiện theo quy định tại Luật này và pháp luật về tố tụng dân sự.

Trong trường hợp tại thời điểm Tòa án giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật mà cả hai bên kết hôn đã có đủ điều kiện kết hôn theo quy định tại Điều 8 của Luật này và hai bên yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân đó…”

Hướng dẫn thi hành quy định này tại Điều 4 Thông tư 01/2016/TTLT-TANDTC-VKSNDTC-BTP có cụ thể thành hai trường hợp.

Trường hợp thứ nhất: Truờng hợp tại thời điểm kết hôn , hai bên không có đủ điều kiện kết hôn nhưng sau đó có đủ điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 của Luật HN và GĐ 2014 xử lý như sau:

Thứ nhất,  nếu hai bên kết hôn cùng yêu cầu Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án quyết định công nhận quan hệ hôn nhân đó kể từ thời điểm các bên kết hôn có đủ điều kiện kết hôn.

Theo như quy định  nếu tại thời điểm kết hôn, hai bên kết hôn không có đủ điều kiện kết hôn theo  pháp luật có hiệu lực tại thời điểm xác nhận tình trạng hôn nhân nhưng tại thời điểm Tòa án giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật mà cả hai bên kết hôn đó đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện kết hôn theo quy định kết hôn của pháp luật hiện tại có hiệu lực và hai bên cùng có yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân cho họ,  thì Tòa án ra quyết định công nhận quan hệ hôn nhân của hai người đó. Có thể xác định đây là hai điều kiện cần và đủ để Tòa án ra quyết định công nhận quan hệ hôn nhân đối với trường hợp kết hôn trái pháp luật và hai điều kiện trên cần phải xảy ra đồng thời với nhau.

Thứ hai, nếu một trong hai bên yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật hoặc có một bên yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân hoặc có một bên yêu cầu ly hôn còn bên kia không có yêu cầu thì tòa án quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật.

Trong trường hợp này,  tại thời điểm tòa án giải quyết yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật mà cả hai bên hoặc một bên chủ thể đều có yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật thì đương nhiên tòa án phải ra quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật giữa họ.

Bên cạnh đó, cũng có những trường hợp tại thời điểm giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật nhưng chỉ có một bên yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân hoặc một bên yêu cầu ly hôn còn bên kia không có yêu cầu thì tòa án cũng phải quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật. Sở dĩ như vậy, vì quan hệ hôn nhân giữa nam và nữ được xây dựng dựa trên nguyên tắc hôn nhân tự nguyện nếu một trong hai bên nam nữ một khi đã không tự nguyện trong hôn nhân thì  đã vi phạm điều kiện kết hôn . Vì vậy mà hủy việc kết hôn trái pháp luật khi cả hai bên có yêu cầu hoặc một trong hai bên có yêu cầu là điều cần thiết.

Thứ ba, trường hợp hai bên cùng yêu cầu tòa án cho ly hôn hoặc có một bên yêu cầu ly hôn còn bên kia yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì tòa án giải quyết cho ly hôn.

     Cũng như nhận xét ở trên, quan hệ hôn nhân được xây dựng dựa trên nguyên tắc tự nguyện  từ cả hai bên nam nữ thì mới có thể đảm bảo được đời sống hôn nhân diễn ra một cách hạnh phúc, cả hai bên chủ thể trong quan hệ hôn nhân không phải chịu đựng tình trạng đời sống hôn nhân bị khủng hoảng về tinh thần cũng như ảnh hưởng tới sức khỏe của cả hai. Nếu một trong hai bên có sự đối ngược nhau về ý chí và mong muốn, một bên mong muốn Tòa án công nhận quan hệ hôn nhân trái pháp luật, một bên kia lại yêu cầu giải quyết ly hôn thì đương nhiên tòa án giải quyết cho hai bên ly hôn để đảm bảo quyền và lợi ích cho cả hai bên chủ thể.

Trường hợp thứ hai: Trường hợp hai bên đã đăng ký kết hôn nhưng tại thời điểm Tòa án giải quyết hai bên kết hôn vẫn không có đủ các điều kiện kết hôn quy định tại Điều 8 của Luật HN và GĐ 2014 thì thực hiện như sau:

Thứ nhất,  nếu có yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật thì Tòa án quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật

Có thể hiểu rằng quy định như thế này là khi Tòa án nhận được đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật của những người có quyền yêu cầu sau đó phải tiến hành điều tra xác minh yêu cầu. Nếu nhận thấy hai bên đã đăng ký kết hôn  nhưng tại thời điểm kết hôn vẫn không có đủ các điều kiện kết hôn và có yêu cầu hủy việc kết hôn của hai bên thì Tòa án quyết định hủy việc kết hôn. Lúc này cả hai hoặc một chủ thể một mặt không đủ điều kiện kết hôn, một mặt đều mong muốn được hủy kết hôn trái pháp luật thì Tòa án ra quyết định hủy kết hôn trái pháp luật cho hai bên nam nữ.

Thứ hai,  nếu một hoặc cả hai bên yêu cầu ly hôn hoặc yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án bác yêu cầu của họ và quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật…

        Tiếp theo, nếu một trong hai bên yêu cầu ly hôn hoặc yêu cầu công nhận quan hệ hôn nhân thì Tòa án vẫn sẽ bác bỏ yêu cầu này. Bởi lẽ, nếu yêu cầu ly hôn thì hai bên phải có đủ các điều kiện để kết hôn quy định tại Điều 8 Luật HN và GĐ thì mới có thể thực hiện quyền ly hôn nhưng ở đây một hoặc hai bên đã không đủ điều kiện kết hôn.

Thủ tục giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật tại Tòa án hiện nay
Thủ tục giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật tại Tòa án hiện nay

2. Về trình tự, thủ tục yêu cầu việc hủy kết hôn trái pháp luật

Thủ tục hủy kết hôn trái pháp luật theo quy định của pháp luật hiện nay sẽ được thực hiện như sau:

Bước 1: Gửi đơn yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật

Theo quy định của Luật HNGĐ 2014, khi việc kết hôn không đáp ứng một trong các điều kiện quy định tại Điều 8, bao gồm: Chưa đủ tuổi; Thiếu sự tự nguyện: cưỡng ép, lừa dối; Người bị mất năng lực hành vi dân sự nhưng kết hôn;  Kết hôn giả tạo; Người có cùng dòng máu về trực hệ hoặc trong vòng phạm vi 3 đời kết hôn cùng với nhau (dựa trên cơ sở pháp lý- giấy khai sinh của một người); Người đang có vợ hoặc có chồng mà kết hôn với người khác; Những người là cha, mẹ nuôi với con nuôi; đã là cha mẹ nuôi, con dâu với cha chồng; con rể với mẹ vợ; cha dượng với con riêng của vợ; mẹ kế với con riêng của chồng; Hai người cùng giới tính kết hôn với nhau”. Thì những người có quyền yêu cầu theo quy định tại Điều 10 Luật HNGĐ 2014 gửi yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật tới Tòa án có thẩm quyền giải quyết.

Đơn yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật phải có các nội dung đây đủ, phù hợp với khoản 2 Điều 362 BLTTDS 2015, kèm theo đơn yêu cầu, người yêu cầu phải gửi tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu của mình là có căn cứ và hợp pháp.

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 29 BLTTDS 2015 thì “ yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật” là một trong những yêu cầu về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án. Cùng với đó, tại điểm g khoản 2 Điều 39 BLTTDS 2015 quy định “Tòa án nơi việc đăng ký kết hôn trái pháp luật được thực hiện có thẩm quyền giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật”. Đối với việc hủy kết hôn trái pháp luật, tại Điểm b Khoản 2 Điều 35 BLTTDS 2015 có ghi nhận: “Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền giải quyết những yêu cầu về hôn nhân và gia đình quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10 và 11 Điều 29 của Bộ luật này”. Trên cơ sở đó, người có yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật cần gửi đơn đến Tòa án nhân dân cấp huyện nơi việc đăng kí kết hôn trái pháp luật được thực hiện để được xem xét và giải quyết theo quy định của pháp luât. Việc pháp luật quy định như vậy góp phần tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Tòa án trong việc xác minh, tìm hiểu đối với các trường hợp kết hôn trái pháp luật tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, từ đó là căn cứ để Tòa án ban hành ra các quyết định đảm bảo tốt nhất quyền và lợi ích của các bên.

Bước 2: Tòa án xem xét, thụ lý đơn yêu cầu hủy kết hôn trái pháp luật

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ kèm theo, Chánh án Tòa án phân công Thẩm phán giải quyết đơn yêu cầu. Khi đơn yêu cầu và tài liệu, chứng cứ kèm theo đã đủ điều kiện thụ lý thì Thẩm phán Thông báo cho người yêu cầu về việc nộp lệ phí yêu cầu giải quyết việc dân sự trong thời hạn 05 ngày làm việc. Cùng trong khoảng thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu, Tòa án phải thông báo bằng văn bản cho người yêu cầu, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết việc dân sự, cho Viện kiểm sát cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý đơn yêu cầu.

Bước 3: Ra quyết định hủy kết hôn trái pháp luật

Trên cơ sở những căn cứ, tài liệu đã thu thập được, thông qua lời khai của những người tham gia phiên họp giải quyết việc dân sự (Điều 367 BLTTDS 2015), những ý kiến từ phía đại diện Viện kiểm sát, Thẩm phán hoặc hội đồng giải quyết việc hủy kết hôn trái pháp luật sẽ ra quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu giải quyết của người nộp đơn(Điểm h Khoản 1 Điều 369 BLTTDS 2015)

Quyết định của Tòa án về việc hủy kết hôn trái pháp luật hoặc công nhận quan hệ hôn nhân phải được gửi cho cơ quan đã thực hiện việc đăng ký kết hôn để ghi vào sổ hộ tịch; hai bên kết hôn trái pháp luật; cá nhân, cơ quan, tổ chức liên quan theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

Bài viết cùng chủ đề:

Hủy việc kết hôn trái pháp luật là gì? 

Trên đây là tư vấn của luatthanhmai về chủ đề Thủ tục giải quyết yêu cầu hủy việc kết hôn trái pháp luật. Nếu có thắc mắc hay vấn đề cần được tư vấn vui lòng liên hệ email: luathanhmai@gmail.com để được luật sư tư vấn hỗ trợ miễn phí.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *