Bình luận nhận định ASEAN ra đời phù hợp với xu thế khu vực hoá tất yếu của thời đại

1. Xu thế khu vực hoá trên thế giới trước khi ASEAN ra đời

Thế giới sau chiến tranh lạnh, xuất hiện nhiều những tổ chức hợp tác, liên minh và liên kết kinh tế khu vực và thế giới thu hút sự tham gia của nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ, các nền kinh tế khác nhau. Hầu hết tất cả các quốc gia đều ra sức điều chỉnh chiến lược phát triển lấy kinh tế làm trọng điểm, bởi ngày nay kinh tế đã trở thành nội dung căn bản trong quan hệ quốc tế. Xây dựng sức mạnh tổng hợp của các quốc gia thay thế cho chạy đua vũ trang đã trở thành hình thức chủ yếu trong cuộc chạy đua giữa các cường quốc. Sức mạnh của mỗi quốc gia thể hiện trên một nền sản xuất phồn vinh, một nền tài chính vững chắc, một nền công nghệ có trình độ cao cùng với một lực lượng quốc phòng hùng mạnh.

Sự ra đời của tổ chức thương mại thế giới WTO; Diễn đàn hợp tác kinh tế Châu á – Thái Bình Dương APEC; Khu vực mậu dịch tự do bắc mỹ NAFTA tổ chức hợp tác Á-ÂU ASEM. Ngoài ra còn có các tổ chức kinh tế tài chính mang tính chất Quốc tế khác như: Quỹ tiền tệ quốc tế IMF, ngân hàng thế giới WB ….cho thấy sự hợp tác cùng phát triển đặc biệt là về kinh tế giữa các quốc gia trên thế giới như là một xu thế chung.

Thương mại thế giới đã tăng 5 lần trong 23 năm (1948-1971), trong khi chỉ tăng 10 lần trong 100 năm trước đó (1850-1948). Thương mại thế giới tăng nhanh hơn sự tăng trưởng của kinh tế thế giới. Từ những năm 50 đến những năm 70, tốc độ phát triển kinh tế của thế giới là 5,9%, nhưng tốc độ phát triển của thương mại thế giới từ 1948 đến 1971 là 7,3%. Thương mại quốc tế tăng có nghĩa là nền kinh tế của các nước trên thế giới quan hệ chặt chẽ và phụ thuộc lẫn nhau, tính quốc tế hóa của nền kinh tế thế giới tăng lên. Cùng với đó là cuộc cách mạng về liên lạc viễn thông với những máy tính, vệ tinh viễn thông, sợi quang học và việc vận chuyển cực nhanh của điện tử đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình toàn cầu hóa trên thế giới. Đã hình thành một hệ thống liên lạc toàn cầu. Tốc độ thông tin toàn cầu được tăng lên hàng triệu lần

Các quốc gia sau chiến tranh lạnh đều có xu hướng chung đó là điều chỉnh quan hệ giữa các nước theo chiều hướng đối thoại, thỏa hiệp, tránh xung đột trực tiếp nhằm tạo nên một môi trường quốc tế thuận lợi, giúp họ vươn lên mạnh mẽ, xác lập một vị trí ưu thế trong trật tự thế giới mới. Mối quan hệ giữa các nước ngày nay mang tính hai mặt, nổi bật là: mâu thuẫn và hài hòa, cạnh tranh và hợp tác, tiếp xúc và kiềm chế.

Sự xuất hiện của các tổ chức khu vực nổi bật như: Liên đoàn Ả Rập (1950), Tổ chức các nước Trung Mỹ OCAS (1951), Cộng đồng kinh tế Châu Âu EEC (1957), Tổ chức thống nhất Châu Phi – OAU (1963) không chỉ là minh chứng thực tế cho những lợi ích mà liên kết khu vực đem lại mà còn là bài học kinh nghiệm quý báu cho chính các nước Đông Nam Á trong quá tình xây dựng một tổ chức quốc tế phù hợp với những đặc thù của khu vực này.

Bình luận nhận định ASEAN ra đời phù hợp với xu thế khu vực hoá tất yếu của thời đại
Bình luận nhận định ASEAN ra đời phù hợp với xu thế khu vực hoá tất yếu của thời đại

2. ASEAN ra đời phù hợp với xu thế khu vực hoá tất yếu của thời đại

ASEAN là tổ chức mang tính khu vực ra đời sau Cộng đồng kinh tế châu Âu (EEC – 1957), Tổ chức thống nhất châu Phi (OAU – 1963) và trước các tổ chức khác ở Nam Á (SAARC- 1985), Nam Mỹ (MERCOSUR – 1991), Bắc Mỹ (NAFTA – 1992), v.v… Sự phát triển của trào lưu chủ nghĩa khu vực trong giai đoạn này cùng với sự thành công của các tổ chức khu vực trước khi ASEAN ra đời cho thấy việc thành lập ASEAN là đi theo đúng xu hướng khu vực hóa, tạo nên sự liên kết khu vực trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng mở rộng và chi phối mọi hoạt động trên hành tinh.

Nhưng bối cảnh lịch sử ra đời của ASEAN có đôi nét khác biệt. Trong khi các tổ chức ở châu Âu, Nam Á, châu Phi, châu Mỹ được thành lập trong điều kiện hòa bình, mục tiêu chủ yếu là hợp tác phát triển kinh tế thì Đông Nam Á lại là một điểm nóng trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Cuộc chiến tranh do Mỹ tiến hành từ Việt Nam lan ra toàn Đông Dương và có tác động mạnh mẽ đến toàn khu vực. Do vậy, tuy đề ra mục tiêu hợp tác về kinh tế và xã hội, nhưng do tình hình chiến tranh Đông Dương, vấn đề chính trị và an ninh khu vực lại trở thành mục tiêu đặc biệt quan trọng, chi phối hoạt động của ASEAN trong một phần tư thế kỷ tiếp theo.

Có thể nói, sự ra đời của ASEAN là phù hợp với xu hướng chung trên thế giới khi đó là xu hướng khu vực hoá. Sự phù hợp này được thể hiện ở các tiền đề thành lập nên ASEAN:

Tiền đề chính trị an ninh

Trong bối cảnh Đông Nam Á phải đối mặt với hậu quả nặng nề của chế độ thực dân. Bộ máy nhà nước được xây dựng theo mô hình phương Tây bị bỏ ngỏ, cộng thêm việc trải qua hàng nghìn năm thống trị nên mối quan hệ giữa các quốc gia Đông Nam Á gần như không được thiết lập. Bên cạnh đó, với vị thế địa – chính trị là cấu nối giữa Ấn Độ Dương và Đại Tây Dương, Đông Nam Á khiến hai siêu cường Liên Xô cũ và Mỹ, đại diện cho hai phe xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa muốn có được tầm ảnh hưởng với các quốc gia trong khu vực này. Trước tình hình đó, các quốc gia Đông Nam Á đều muốn hạn chế ảnh hưởng của các cường quốc bên ngoài đối với khu vực.

Thời điểm này các quốc gia ASEAN gặp phải nhiều vấn đề chính trị khó khăn ở trong nước. Bên cạnh phong trào dân chủ của giai cấp tư sản dân tộc và các lực lượng tiến bộ khác, chính quyền của các quốc gia này còn phải đối mặt với phong trào li khai của các tôn giáo như phong trào Moro ở Philipines, phong trào Papua tự do, phong trào đòi độc lập của Cộng hoà Malucu ở Indonesia. Đặc biệt những năm 60 của thế kỷ XX, ở hầu hết các quốc gia Đông Nam Á nổi lên phong trào đấu tranh vũ trang mạnh mẽ của các đảng cộng sản chịu ảnh hưởng của Trung Quốc.

* Tiền đề kinh tế

Từ cuối những năm 70 của thế kỉ XX, nền kinh tế nhiều nước ASEAN có sự chuyển biến mạnh mẽ và đạt sự tăng trưởng cao. Các nước này đã chuyển sang thực hiện chiến lược công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu – thúc đẩy mạnh xuất khẩu hàng hóa, gắn thị trường trong nước với bên ngoài.

Trong giai đoạn này ASEAN đứng trước những yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội. Kinh tế trên thế giới phát triển mạnh mẽ, xuất hiện việc áp dụng nhiều thành tựu khoa học công nghệ. Cùng với trào lưu khu vực hoá trên thế giới, nhiều tổ chức kinh tế với phạm vi khu vực trên thế giới đã được hình thành. Vai trò của các tổ chức quốc tế như Liên hợp quốc, Ngân hàng phát triển Châu Á,…đã tạo điều kiện và thúc đẩy sản xuất ở các nước Châu Á.

* Tiền đề văn hoá – xã hội

Vị trí địa lý của các quốc gia ASEAN có vị trí chiến lược quan trọng trên tuyến đường chạy từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương. Các quốc gia ASEAN đều có nhiều nét tương đồng về đời sống văn hoá – xã hội như tổ chức đời sống dân sư được dựa trên cộng đồng làng xã và nền “văn minh lúa nước”. Trừ Thái Lan thì các nước ASEAN đều bị phương Tây đô hộ nên vừa có ý thức về nền độc lập dân tộc, vừa có nhu cầu đảm bảo an ninh chung của khu vực và hợp tác để phát triển.

BÌNH LUẬN: Như vậy, việc thành lập ASEAN là phù hợp với cả tình hình trên thế giới và trong khu vực. Phù hợp với nhu cầu và xu hướng toàn cầu hoá, xu hướng khu vực hoá đang ngày càng mạnh mẽ trên thế giới tại thời điểm đó. Thành lập ASEAN sẽ góp phần tăng cường hiểu biết, tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc với những nền văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng khác nhau trong khu vực ASEAN, an ninh trong nội khối sẽ được đảm bảo, tạo môi trường hòa bình, ổn định để các nước thành viên tập trung phát triển kinh tế cũng như thúc đẩy các hoạt động giao lưu văn hóa. Hay nói cách khác: “ASEAN ra đời như 1 xu thế chung – xu thế tất yếu khu vực hoá của thời đại”.

Bài viết cùng chủ đề:

Pháp luật cộng đồng ASEAN là gì? Đặc điểm của pháp luật cộng đồng ASEAN

Phân tích vai trò của Tổng thư ký ASEAN và Ban thư ký ASEAN.

Trên đây là tư vấn của luatthanhmai về chủ đề Bình luận nhận định ASEAN ra đời phù hợp với xu thế khu vực hoá tất yếu của thời đại. Nếu có thắc mắc hay vấn đề cần được tư vấn vui lòng liên hệ email: luathanhmai@gmail.com để được luật sư tư vấn hỗ trợ miễn phí.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *